Laatst bijgewerkt: Juni 2026

Naar een houdbare water- en stoffenbalans voor voedsel en natuur icon

Naar een houdbare water- en stoffenbalans voor voedsel en natuur

Dit kennisproject onderzoekt hoe water op Bonaire slimmer kan worden gebruikt voor landbouw en natuur op land. Daarbij wordt ook gekeken hoe risico's voor mensen en de natuur in zee zo klein mogelijk kunnen blijven.

↓ Download 2-pager

Voldoende water van een goede kwaliteit is nodig voor mens en natuur op Bonaire. Regen is de grootste bron van zoetwater naast ontzilt zeewater en hergebruik van grijs of zwart water. Natuur, landbouw en het groen in de tuinen en bebouwde omgeving zijn hiervan afhankelijk. Een deel van het water en de daarin opgenomen stoffen (sediment, nutriënten, verontreinigingen) stroomt af naar zee. Klimaatverandering zet de beschikbaarheid van water onder druk door toename van droogte (meer verdamping, minder regenval) aan de ene kant, terwijl aan de andere kant extreme neerslag voor wateroverlast kan zorgen. Zeespiegelstijging kan zorgen voor meer zoutindringing landinwaarts. Inzicht in de water- en stoffenbalans op verschillende tijd- en ruimteschalen1 is nodig voor operationeel waterbeheer en voor het optimaliseren van de kansen voor landbouw en terrestrische natuur en het minimaliseren van risico's voor welzijn en mariene natuur.

Kennisleemte

Wat is de actuele ligging, capaciteit en werking van het natuurlijke en gemodificeerde afwateringssysteem van Bonaire, en hoe beïnvloedt dit waterbeschikbaarheid en afstroming?
In hoeverre zijn bestaande inschattingen en modellen van de water en stoffenbalans betrouwbaar, en hoe kunnen deze worden gevalideerd met meetgegevens op verschillende tijd en ruimteschalen?
Welke bronnen en processen dragen kwantitatief het meest bij aan ongewenste stoffenbelasting (sediment, nutriënten, verontreinigingen), waaronder lozingen vanuit septic tanks en landgebruik?
Hoe beïnvloeden verzilting, droogte en extreme neerslag de beschikbaarheid en kwaliteit van water voor landbouw en terrestrische natuur, nu en onder toekomstige klimaatscenario's?
Welke kennis is minimaal nodig om water en stoffenbalans structureel te kunnen toepassen in waterbeheer, ruimtelijke keuzes en vergunningverlening?

Beschikbare kennis

Belangrijke bronnen zijn onder andere:

Kennisdoel

Ontwikkelen van een kwantitatief en gevalideerd inzicht in de water en stoffenbalans van Bonaire op relevante tijd en ruimteschalen, inclusief expliciete duiding van onzekerheden

Analyseren van de effecten van klimaatverandering (droogte, extreme neerslag, zeespiegelstijging) op waterbeschikbaarheid, verzilting en stoffenstromen, ten behoeve van toekomstbestendig waterbeheer

Bepalen van gebieden waar waterbeschikbaarheid en bodemcondities kansen bieden voor landbouw, terrestrische natuur en groen in de bebouwde omgeving

Vergelijken en prioriteren van maatregelen die de water en stoffenbalans verbeteren, op basis van effectiviteit, uitvoerbaarheid en bijdrage aan beheerdoelen voor landbouw, natuur en leefomgeving

Ontwikkelen van toepasbare instrumenten en richtlijnen waarmee kennis over de water en stoffenbalans structureel kan worden ingezet in waterbeheer, ruimtelijke keuzes, vergunningverlening en investeringsbesluiten

Uitkomst

Resultaten

Een robuust, kwantitatief en gevalideerd beeld van de water en stoffenbalans van Bonaire, inclusief onzekerheden en gevoeligheden

Een toepasbaar model dat ingezet kan worden voor zowel actuele gebeurtenissen (droogte, piekbuien) als langetermijnscenario's, ter ondersteuning van waterbeheer en ruimtelijke besluitvorming

Kansenkaarten voor landbouw en terrestrische natuur op basis van waterbeschikbaarheid, bodemcondities en verziltingsrisico's, inclusief identificatie van kwetsbare zones

Inzicht in welke maatregelen het meest effectief zijn voor verbetering van waterbeschikbaarheid en beperking van ongewenste stoffenstromen, in verhouding tot kosten en uitvoerbaarheid

Concrete handvatten voor waterbeheer, ruimtelijke ontwikkeling en bouw en landgebruiksplannen, afgestemd op de water en stoffenbalans

Impact

Toegenomen waterzekerheid onder klimaatverandering

Efficiëntere inzet van schaarse middelen

Beperking van risico's voor mariene natuur

Toekomstbestendige ruimtelijke keuzes

Versterking van voedselzekerheid en ecologische veerkracht

Uitvoering

Budget

€3,5-6 miljoen

Doorlooptijd

2-3 jaar

←
Vorige
Naar klimaatadaptieve teelt en gewassen voor lokale voedselzekerheid: van kunuku tot kas
Terug naar overzicht
Volgende
Naar inzicht in veranderende waterstanden en stromingen voor natuur- en kustbeleid
→